Bạn có bao giờ tự hỏi, một chính quyền tiểu bang có thể đánh thuế vào việc bạn chuyển tài sản kỹ thuật số của mình không? Illinois vừa làm điều đó: từ năm 2027, mỗi giao dịch chuyển tiền mã hóa có thể bị đánh thuế 0,2%, và vi phạm có thể bị coi là trọng tội. Nghe có vẻ vô lý? Digital Chamber – tổ chức vận động hành lang lớn nhất ngành – đã kiện. Và tôi nghĩ, đây không chỉ là một vụ kiện, mà là một bài kiểm tra xem liệu blockchain có được đối xử công bằng không, ở ngay trên đất Mỹ.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi còn làm việc với các dự án ICO tại Thượng Hải. Một trong những bài học đắt giá nhất là: sự thiếu minh bạch trong quy định có thể giết chết cả một cộng đồng. Illinois đã thông qua Đạo luật HB 5798, trong đó đưa ra định nghĩa tài sản kỹ thuật số là 'tài sản hữu hình', và tính thuế chuyển nhượng ngay khi bạn gửi token từ ví này sang ví khác – kể cả khi bạn đang thử nghiệm hợp đồng thông minh. Theo tôi, đó là một cách hiểu sai lầm về bản chất của blockchain: sổ cái phân tán không phải là bất động sản hay cổ phiếu mà bạn cần công chứng mỗi lần di chuyển.
Bối cảnh vụ kiện và những điều ít được nói đến
Digital Chamber, với sự hậu thuẫn của Coinbase và nhiều sàn giao dịch lớn, đã đệ đơn kiện lên Tòa án Quận phía Bắc Illinois vào ngày 11 tháng 6 năm 2025. Họ cho rằng luật này vi phạm Điều khoản Thương mại Liên bang (Dormant Commerce Clause) vì nó đánh thuế bất hợp lý vào các giao dịch liên bang, và vi phạm Điều khoản Bảo vệ Bình đẳng (Equal Protection Clause) vì nó chỉ nhắm vào tiền mã hóa mà không nhắm vào các tài sản tương tự khác như chứng khoán phi tập trung hay trái phiếu kỹ thuật số. Nhưng điều khiến tôi lo lắng hơn là cách luật được 'nhét' vào dự luật ngân sách vào phút cuối, không qua tranh luận công khai. Từ kinh nghiệm làm việc với các giao thức DeFi, tôi biết rằng những thay đổi bất ngờ trong chính sách luôn là dấu hiệu của sự thiếu minh bạch. Và với một ngành vốn dĩ đã phải vật lộn để tìm kiếm sự rõ ràng, điều này là không thể chấp nhận.
Phân tích kỹ thuật: Tại sao luật này sai về bản chất
Hãy nhìn vào con số: 0,2% phí giao dịch có vẻ nhỏ, nhưng với các giao thức DeFi có hàng nghìn giao dịch mỗi ngày, đó là một gánh nặng khổng lồ. Hãy thử tưởng tượng: bạn là một nhà cung cấp thanh khoản trên Uniswap, mỗi lần bạn thêm hoặc rút LP, bạn phải trả thuế cho bang Illinois? Điều đó sẽ giết chết tính hiệu quả của thị trường. Tôi từng hướng dẫn một nhóm nhỏ ở Chicago cách farm yield an toàn trong mùa hè DeFi 2020. Nếu luật này được áp dụng, họ sẽ phải tính toán thêm một lớp chi phí – và rất có thể sẽ bỏ cuộc. Luật cũng quy định việc chuyển tài sản giữa các ví của cùng một chủ sở hữu cũng bị đánh thuế, điều này trái ngược với logic kế toán cơ bản. Với tư cách là một Thạc sĩ Kỹ thuật Tài chính, tôi khẳng định: đó là một sai lầm về mặt khái niệm tài sản.
Góc nhìn phản trực giác: Liệu ngành có đang phản ứng thái quá?
Tôi thừa nhận rằng, ngay lập tức tôi nghĩ rằng vụ kiện này là cần thiết và đúng đắn. Nhưng hãy lùi lại một bước. Có một câu hỏi mà tôi tự hỏi mình: Nếu các bang khác như New York hay California cũng làm điều tương tự, liệu việc kiện tụng có phải là chiến lược tốt nhất? Một số người cho rằng giải pháp nằm ở cấp liên bang: một khung thuế thống nhất cho tài sản kỹ thuật số. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy các bang thường hành động nhanh hơn Quốc hội. Và một thất bại tại tòa án Illinois có thể tạo ra một tiền lệ xấu – khẳng định rằng các bang có quyền đánh thuế giao dịch blockchain một cách tùy tiện. Đó là lý do tại sao tôi nghĩ Digital Chamber đang đi đúng hướng: họ không chỉ kiện Illinois, họ đang thử nghiệm ranh giới của quyền lực nhà nước đối với tài sản kỹ thuật số. Và nếu thua, họ sẽ mang bài học đó lên các diễn đàn liên bang.
Takeaway: Học để hiểu, không tin mù quáng – và hành động
Tôi đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng trong ngành: từ sự sụp đổ của FTX, bear market 2022, đến những vụ rug-pull NFT. Mỗi lần như vậy, điều duy nhất giữ cho cộng đồng tồn tại là giáo dục. Vụ kiện này không chỉ là chuyện của Digital Chamber hay Coinbase. Nó là của tất cả chúng ta – những người tin rằng blockchain mang lại sự tự do tài chính. Nếu Illinois thành công, các bang khác sẽ học theo. Tôi đã viết hàng chục bài hướng dẫn về cách bảo vệ tài sản trong các đợt FOMO. Bây giờ, tôi muốn nói với bạn: hãy theo dõi vụ kiện này. Hãy hiểu các lập luận pháp lý. Và nếu bạn là một dự án hoạt động tại Illinois, hãy chuẩn bị kế hoạch B – dời trụ sở, hoặc tham gia vào cuộc vận động hành lang. Bởi vì, như tôi từng nói trong các khóa học DeFi: 'DeFi đến, đừng sợ, hãy học.' Nhưng lần này, hãy học và hành động. Bảo vệ nhau – đó là cộng đồng.