Rarible lên Solana: Nước cờ đa chuỗi hay bước đi sinh tồn?

Khi đầu tư, tôi hỏi: một nền tảng NFT quyết định mở rộng sang chuỗi mới giữa lúc thị trường đóng băng, đó là dấu hiệu của sự sống hay một cú vùng vẫy tuyệt vọng? Chứ không phải cái câu chuyện "đa chuỗi" hào nhoáng mà các team thường vẽ ra để làm đẹp cho báo cáo. Hôm nay, Rarible chính thức đặt chân lên Solana. Tin từ The Defiant cho biết, sau một thời gian dài thử nghiệm và giao lưu cộng đồng, Rarible đã mở cửa cho người dùng Solana, với bộ sưu tập đầu tiên là Claynosaurz. Đó là một dự án dino-themed có cộng đồng trung thành, nhưng tuyệt nhiên không phải là một Mad Lads hay DeGods. Và tôi biết, trong thế giới NFT, cộng đồng trung thành không đủ để kéo thanh khoản. Cần có một cú hích lớn hơn. Nhưng trước khi chỉ trích, hãy nhìn lại bức tranh lớn. Rarible, nền tảng NFT marketplace ra mắt năm 2020, từng là một trong những cái tên tiên phong. Họ có token RARI, có DAO, có cả một hệ sinh thái các nhà sưu tập nghệ thuật. Tôi nhớ hồi năm 2021, Rarible là nơi tôi theo dõi những bộ sưu tập generative art đầu tiên, và tôi đã có một kỷ niệm đau đớn với Art Blocks. Tôi đã từng nghĩ đó là viên ngọc thô của văn hóa số, nhưng rồi mùa đông đến và nó vỡ vụn. Chính vì vậy, khi thấy Rarible tuyên bố mở rộng, tôi không vội mừng. Tôi nhớ, trong chu kỳ trước, khi OpenSea hỗ trợ Solana vào cuối năm 2022, ai cũng nghĩ đó sẽ là một bước đột phá. Kết quả? Khối lượng giao dịch trên OpenSea Solana giảm đến mức gần như không có trên các dashboard vào năm 2023. Vì sao? Vì người dùng Solana không cần một sàn Ethereum. Họ cần một sàn hiểu văn hóa của họ. Magic Eden và Tensor đã xây dựng từ chính hệ sinh thái đó. Họ hiểu cách các bộ sưu tập Solana hoạt động, hiểu các loại royalty, hiểu các cộng đồng máu lửa. Rarible là người ngoài, và người ngoài luôn gặp bất lợi. Nhưng có lẽ tôi đang quá khắt khe. Hãy nhìn vào động lực của Rarible. Họ có thể không có sự lựa chọn nào khác. Trên Ethereum, Blur và OpenSea đã thống trị. Blur với mô hình lending và points đã cuốn hút các trader chuyên nghiệp, còn OpenSea vẫn là cái tên được nhắc đến nhiều nhất với người dùng đại chúng. Rarible, dù có lịch sử lâu đời, không có một lợi thế cạnh tranh rõ ràng. Họ không có một sản phẩm đột phá, không có một hệ sinh thái riêng, không có một cộng đồng mạnh. Họ chỉ có một cái tên, và một token. Trong thị trường như vậy, mở rộng sang nhiều chuỗi là một cách để tìm kiếm cơ hội, giống như một người thất nghiệp gửi hồ sơ đến mọi công ty. Nhưng vấn đề là, khi bạn gửi hồ sơ đi khắp nơi, bạn không tập trung vào công ty nào. Và các nhà tuyển dụng sẽ thấy bạn không có định hướng. Bây giờ, hãy nói về thị trường Solana. Đa chuỗi nghe có vẻ là một chiến lược mở rộng, nhưng thực chất là một cách thoát khỏi áp lực. Trên Ethereum, Rarible không thể cạnh tranh với Blur và OpenSea. Trên Solana, họ đến khi Magic Eden và Tensor đã chiếm gần như toàn bộ thị trường. Số liệu tôi theo dõi cho thấy, hai sàn này nắm giữ khoảng 90% khối lượng giao dịch NFT trên Solana trong 12 tháng qua. Với một thị trường mà thanh khoản là tất cả, việc chen chân vào một thị trường đã bị chia chác gần hết là điều gần như vô vọng. Rarible không có cơ chế thanh khoản vượt trội, không có chương trình khuyến khích người dùng, không có mối quan hệ với các bộ sưu tập hàng đầu. Claynosaurz? Đó là một dự án có cộng đồng trung thành, nhưng không phải là một "blue chip" có thể kéo hàng nghìn người dùng mới. Tôi nghĩ đến câu chuyện OpenSea từng hỗ trợ Solana vào năm 2022. Kết quả? Gần như bằng không. Vì sao? Vì cộng đồng Solana không cần một sàn Ethereum, họ cần một sàn hiểu văn hóa của họ. Magic Eden và Tensor xây dựng từ chính hệ sinh thái đó. Rarible là người ngoài. Chi phí ẩn của việc đa chuỗi cũng là một vấn đề. Mỗi chuỗi mới yêu cầu một bản hợp đồng thông minh riêng, một phiên bản SDK riêng, một quy trình bảo trì riêng. Hệ sinh thái Solana sử dụng SVM, không tương thích hoàn toàn với EVM. Điều đó có nghĩa là đội ngũ Rarible không chỉ phải duy trì các hợp đồng trên bốn chuỗi, mà còn phải đảm bảo tính nhất quán về trải nghiệm người dùng. Nhưng họ có bao nhiêu kỹ sư? Họ có bao nhiêu ngân sách cho audit? Họ có duy trì được các node và indexer trên mỗi chuỗi hay không? Trong một thị trường giá xuống, doanh thu của các sàn NFT giảm mạnh. Các đội ngũ bắt đầu cắt giảm nhân sự. Rarible không ngoại lệ. Tôi từng chứng kiến nhiều dự án "all-in" đa chuỗi và chết dần vì không thể theo kịp sự phức tạp. Họ đốt tiền cho những chuỗi mà không ai dùng. Họ nói với nhà đầu tư rằng họ đang phòng hờ chu kỳ mới, nhưng thực chất là họ đang phân tán sự tập trung. Trong crypto, phòng hờ thường là dấu hiệu của sự mất phương hướng. Về token RARI, đây là một điểm mù lớn. Khi đầu tư, tôi hỏi: token này có được hưởng lợi từ doanh thu mới không, hay chỉ là một mảnh quyền quản trị? Chứ không phải tin tức sản phẩm mới sẽ tự động đẩy giá. RARI là token quản trị thuần túy. Nó không có cơ chế phân bổ doanh thu, không có buyback, không có burn từ phí giao dịch. Việc Rarible mở rộng sang Solana có thể giúp sàn tăng khối lượng, nhưng khối lượng đó không tạo ra giá trị cho token. Nó chỉ tạo ra doanh thu cho công ty. Và công ty Rarible không có nghĩa vụ phải chia cho token holder. Nếu bạn mua RARI vì kỳ vọng sàn mới hoạt động tốt, bạn đang chơi một trò chơi rủi ro. Tôi đã thấy nhiều dự án như thế: token pump khi có tin sản phẩm, rồi dump khi nhà đầu tư nhận ra không có gì gắn kết. RARI từng đạt đỉnh hơn 8 USD vào năm 2021, giờ chỉ còn vài phần mười. Tin mở rộng này có thể tạo ra một cú pump ngắn hạn, nhưng nếu không có dòng tiền thực sự chảy vào token, giá sẽ khó giữ vững. Nhưng tôi phải trung thực. Trong đống tro tàn của chiến lược đa chuỗi, có một viên ngọc thô. Đó là MegaETH. Rarible là một trong những NFT marketplace đầu tiên hỗ trợ MegaETH – một blockchain mới với tham vọng về hiệu suất vượt trội. Nếu MegaETH thực sự trở thành nơi mà các ứng dụng tiêu dùng lớn chạy trên đó, thì việc Rarible có sẵn một phiên bản tương thích là một lợi thế người đi đầu. Điều này khiến tôi nhớ đến những ngày đầu DeFi trên Polygon hay Arbitrum, khi những giao thức sớm đặt chân vào thường được hưởng lợi từ sự tăng trưởng của hệ sinh thái. Tuy nhiên, MegaETH vẫn chưa có người dùng, chưa có TVL, chưa có hệ sinh thái. Nó là một lời hứa, không phải một sự thật. Rarible đặt cược vào một lời hứa. Và khi bạn đặt cược tất cả vào một lời hứa, bạn cần có một xác suất thành công đủ cao. Hiện tại, xác suất đó là bao nhiêu? Tôi không thể định lượng. Nhưng tôi biết rằng, trong một mùa đông dài, những lời hứa thường tan thành bụi. Bây giờ đến phần phản trực giác. Chúng ta thường nghĩ rằng mở rộng sang nhiều chuỗi là để gia tăng thị phần. Nhưng tôi thấy ngược lại: đó là cách để một team sống sót qua mùa đông. Rarible không tin họ có thể thắng trên Solana, nhưng họ cần một câu chuyện để giữ chân đội ngũ, giữ chân cộng đồng, và giữ sự liên quan trong mắt các nhà đầu tư. "Chúng tôi đang xây dựng hạ tầng cho tương lai" – câu nói này quen thuộc đến mức tôi đã nghe hàng trăm lần. Nhưng trong lúc họ xây dựng hạ tầng, các đối thủ đã chiếm hết người dùng. Hạ tầng không có người dùng chỉ là một khoản chi phí. Khi đầu tư, tôi hỏi: một câu chuyện đa chuỗi có tạo ra lợi thế cạnh tranh thật sự không, chứ không phải nó khiến công ty trông có vẻ bận rộn. Điều này trái với trực giác của số đông, khi ai cũng nghĩ "đa chuỗi là tương lai". Nhưng nhìn vào lịch sử, các sàn NFT thành công đều bắt nguồn từ một cộng đồng duy nhất. Blur thành công vì họ tập trung vào Ethereum và làm rất tốt. Magic Eden thành công vì họ tập trung vào Solana và làm rất tốt. Tensor thành công vì họ tập trung vào Solana và hiểu pro-trader. Rarible thì sao? Họ không có một sân nhà nào cả. Họ là những kẻ lang thang. Tôi nhớ lại một câu chuyện từ năm 2022, khi Terra Luna sụp đổ. Rất nhiều dự án đang mở rộng sang Terra, vì cộng đồng đó tăng trưởng nhanh và chi phí thấp. Nhưng chỉ sau một đêm, tất cả sụp đổ. Đó là một bài học đắt giá về việc không nên chạy theo những câu chuyện hấp dẫn. Và tôi thấy có một sự tương đồng với Rarible: họ chạy theo câu chuyện "đa chuỗi" vì họ cảm thấy bất an. Nhưng cảm giác bất an không phải là một chiến lược. Một chiến lược cần phải có sự tập trung. Tôi thà thấy Rarible chọn một chuỗi và xây dựng một cộng đồng mạnh ở đó, hơn là rải mành mành qua bốn chuỗi. Vậy câu trả lời của tôi là gì? Hãy quan sát, đừng vội mua. Trong bốn tuần tới, tôi sẽ theo dõi hai chỉ số: số lượng mint và khối lượng giao dịch trên Rarible Solana. Nếu các con số này không tăng trưởng, đó là dấu hiệu cho thấy Rarible chỉ đang vùng vẫy. Nếu ngược lại, họ bất ngờ ký được hợp đồng với một bộ sưu tập top-tier, tôi sẽ xem lại. Nhưng với tôi, một trong những bài học đắt giá nhất từ chu kỳ trước là: đừng tin vào thông cáo báo chí, hãy tin vào dữ liệu on-chain. Viên ngọc thô không nằm ở Solana, không nằm ở MegaETH. Viên ngọc thô nằm ở khả năng của một đội ngũ khiêm tốn, tập trung và kiên nhẫn. Và tôi chưa thấy điều đó ở Rarible lúc này. Hãy để thời gian trả lời.