OpenAI đạt định giá 852 tỷ USD, mua lại cổ phiếu nhân viên trị giá 7 tỷ USD: Tín hiệu gì cho thị trường?

Ngày 11 tháng 8, Bloomberg đưa tin rằng những người quen thuộc với vấn đề cho biết OpenAI đã hoàn tất một thỏa thuận mua lại cổ phiếu nhân viên, giúp các nhân viên hiện tại và cựu nhân viên bán được khoảng 7 tỷ USD cổ phiếu công ty, chuẩn bị cho một đợt niêm yết công khai tiềm năng. Hai người am hiểu sự việc cho biết đợt chào mua này được thực hiện bởi chính OpenAI mua lại cổ phiếu nhân viên, thay vì đưa các nhà đầu tư bên ngoài vào mua như trước đây. Giao dịch định giá OpenAI ở mức 852 tỷ USD, ngang bằng với định giá vòng gọi vốn gần nhất của công ty. OpenAI từ chối bình luận. Trước đó, OpenAI đã cung cấp cho nhân viên cơ hội bán cổ phiếu thông qua các nhà đầu tư như Thrive Capital và SoftBank Group. Vào tháng 3 năm nay, công ty đã huy động được 122 tỷ USD từ các công ty công nghệ lớn và quỹ đầu tư mạo hiểm, và vào tháng 6 cho biết đã nộp hồ sơ bí mật liên quan đến đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Trong khi đó, OpenAI tiếp tục cạnh tranh gay gắt với Anthropic trong năm nay. Bloomberg cho biết Anthropic gần đây đã đạt được đà tăng trưởng trong lĩnh vực phần mềm AI, với định giá vượt qua OpenAI, và có thể niêm yết sớm hơn OpenAI. Tôi là Hồ Phong, một Quantitative Strategist chuyên phân tích dữ liệu on-chain, nhưng hôm nay tôi sẽ nhìn vào sự kiện này dưới góc độ tài chính doanh nghiệp và thị trường vốn. Con số 852 tỷ USD không phải là một định giá ngẫu nhiên. Nó ngang bằng với vòng gọi vốn gần nhất, cho thấy OpenAI đang cố gắng duy trì sự ổn định về giá trị trong mắt các nhà đầu tư hiện tại. Nhưng câu chuyện thú vị hơn nằm ở cơ chế mua lại: lần đầu tiên OpenAI tự mình đứng ra mua cổ phiếu nhân viên, thay vì nhờ bên thứ ba. Đây là một tín hiệu kỹ thuật mà tôi cho là rất đáng chú ý. Sau khi phân tích dữ liệu tài chính của các công ty công nghệ lớn, tôi thấy rằng hành động mua lại cổ phiếu từ chính công ty thường xảy ra khi ban lãnh đạo tin tưởng vào giá trị nội tại và muốn giảm pha loãng cổ phiếu. Nhưng với OpenAI, một công ty chưa niêm yết, việc tự mua lại 7 tỷ USD cổ phiếu nhân viên cho thấy họ có dòng tiền mạnh và muốn kiểm soát quyền sở hữu. Lịch sử commit của các công ty công nghệ cho thấy, khi một startup bắt đầu tự mua lại cổ phiếu, đó thường là bước chuẩn bị cho IPO. Nhưng ở đây có một nghịch lý: OpenAI đang chuẩn bị IPO, nhưng đồng thời họ cũng đang mua lại cổ phiếu từ nhân viên, điều này có thể làm giảm thanh khoản cho cổ phiếu trên thị trường thứ cấp. Hệ số tương quan giữa lượng mua lại và thời điểm IPO thường dương, nhưng với OpenAI, tôi thấy có sự bất thường. Đây là lỗ hổng kiến trúc trong câu chuyện định giá của OpenAI. 852 tỷ USD là một con số khổng lồ, nhưng nó dựa trên vòng gọi vốn cuối cùng, nơi các nhà đầu tư lớn như Microsoft, Thrive Capital tham gia. Tuy nhiên, giá trị thực của công ty phụ thuộc vào khả năng sinh lời và tăng trưởng doanh thu. OpenAI chưa công bố báo cáo tài chính chi tiết, nhưng theo ước tính, doanh thu năm 2023 của họ khoảng 2 tỷ USD, chủ yếu từ API và phí bản quyền. Với mức định giá 852 tỷ USD, hệ số giá trên doanh thu (P/S) lên tới hơn 400 lần. Đây là mức rất cao ngay cả đối với các công ty công nghệ tăng trưởng nhanh. Ở cấp độ hợp đồng, nếu so sánh với Anthropic – đối thủ cạnh tranh trực tiếp – Anthropic mới gọi vốn với định giá khoảng 900 tỷ USD, nhưng doanh thu của họ thấp hơn nhiều. Điều này cho thấy thị trường đang đặt cược vào tương lai của AI, không phải hiện tại. Một góc nhìn phản trực giác: việc OpenAI tự mua lại cổ phiếu nhân viên có thể là một dấu hiệu của sự thiếu hụt thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Khi các quỹ đầu tư mạo hiểm và SoftBank đã mua vào ở vòng trước, họ có thể không muốn mua thêm ở mức giá cao hơn. OpenAI buộc phải dùng tiền mặt của mình để giữ chân nhân viên và tránh áp lực bán tháo. Đây là một chiến lược rủi ro: nếu thị trường AI chững lại, lượng tiền mặt 7 tỷ USD này có thể ảnh hưởng đến ngân sách R&D. Tôi đã từng audit một giao thức DeFi và thấy rằng, khi quỹ dự trữ bị sử dụng để mua lại token, đó thường là dấu hiệu của sự tuyệt vọng. Nhưng trong trường hợp của OpenAI, họ có đủ tiền? Họ vừa huy động 122 tỷ USD, nên 7 tỷ USD chỉ là một phần nhỏ. Vấn đề là thông điệp: họ đang muốn kiểm soát vốn cổ phần trước khi IPO, giống như một công ty đại chúng làm. Takeaway cho tuần tới: theo dõi động thái của Anthropic. Nếu Anthropic tiến hành mua lại cổ phiếu nhân viên tương tự, đó sẽ là tín hiệu xác nhận cuộc đua IPO giữa hai gã khổng lồ AI. Nhưng nếu không, có thể OpenAI đang gặp áp lực từ nhân viên muốn thoát vốn vì lo ngại định giá quá cao. Tôi đặt câu hỏi: liệu sự phấn khích của thị trường AI có che giấu những rủi ro về thanh khoản và định giá quá mức? Hãy nhìn vào on-chain data của các công ty công nghệ – dù không có blockchain, nhưng nguyên lý kinh tế học thì giống nhau.