Mirendil và Google Cloud: Bản giao hưởng 100 triệu USD trong cơn bão thanh khoản

Chu kỳ không ngủ – halving sắp gõ cửa. Tôi đã viết câu đó từ năm 2017, khi mới bước chân vào thế giới crypto ở Tokyo. Lúc đó tôi chỉ là một sinh viên năm nhất ôm một chiếc laptop đầy sticker, cố gắng hiểu vì sao giá Bitcoin lại nhảy múa cùng chỉ số M2 của Mỹ. Hôm nay, ngồi trong văn phòng nhìn ra ga Shibuya, tôi vẫn thấy chu kỳ vận hành không sai một nhịp. Chỉ có điều, những tín hiệu mới không còn nằm trên các sàn giao dịch, mà nằm trong những bản hợp đồng bí mật giữa các giao thức phi tập trung và các gã khổng lồ công nghệ. Sáng thứ Ba, một thông cáo từ Mirendil – giao thức tính toán phi tập trung dành cho tải máy học – khiến tôi phải dừng tách cà phê lại. Họ vừa ký một thỏa thuận chiến lược trị giá 100 triệu USD với Google Cloud để mở rộng cơ sở hạ tầng AI. Trong một môi trường nơi thanh khoản đang rút khỏi mọi tài sản rủi ro, nơi mà các quỹ đầu tư mạo hiểm đã giảm 50% số thương vụ so với đỉnh năm 2021, khoản tiền này có vẻ là một nghịch lý. Nhưng nếu hiểu được bối cảnh vĩ mô, bạn sẽ thấy nó không hề nghịch lý chút nào. Hãy quay lại một chút. Mirendil không phải là một cái tên quen thuộc như OpenAI hay Anthropic. Họ xây dựng một thị trường phi tập trung cho GPU, nơi các nhà nghiên cứu và phòng thí nghiệm có thể thuê năng lực tính toán với chi phí thấp hơn 30-40% so với các dịch vụ đám mây truyền thống, đồng thời có thể xác minh được rằng các phép toán của họ thực sự chạy trên những con chip cụ thể nhờ vào cơ chế bằng chứng tính toán. Nói một cách đơn giản, họ đang cố gắng làm cho AI trở nên mở và kiểm chứng được hơn, giống như Ethereum đã làm với các hợp đồng tài chính. Nhưng để làm được điều đó, họ cần GPU. Rất nhiều GPU. Và trong một thế giới mà các nhà sản xuất chip như NVIDIA đang phân bổ nguồn cung cho các khách hàng lớn như Meta hay Microsoft, một giao thức phi tập trung với doanh thu còn non trẻ khó có thể nhận được ưu tiên. Đây là lúc Google Cloud xuất hiện. 100 triệu USD trong thỏa thuận Mirendil không phải là một khoản trả trước để mua phần cứng, mà thực chất là một cam kết sử dụng hạ tầng đám mây của Google trong vòng hai đến ba năm. Google cung cấp TPU và GPU, Mirendil sẽ phân phối lại cho các nhà nghiên cứu trên mạng lưới của họ. Về mặt cấu trúc, thỏa thuận này giống như một hợp đồng bán buôn điện năng: Google là nhà sản xuất điện, Mirendil là công ty bán lẻ, và người dùng cuối là những nhà nghiên cứu AI. Điều này có thể giúp Mirendil giảm bớt một nửa chi phí vận hành so với việc phải tự xây dựng trung tâm dữ liệu, đồng thời cung cấp năng lực tính toán gần như không giới hạn cho nền tảng của họ. Dữ liệu trên chuỗi của Mirendil trong quý trước cho thấy họ chỉ xử lý được khoảng 3.000 giờ tính toán GPU mỗi ngày, tương đương với một cụm khoảng 125 chiếc H100. Với 100 triệu USD, họ có thể mở rộng gấp năm đến mười lần, đưa tổng năng lực lên mức cạnh tranh với các giao thức như Akash hay Render. Tôi đã thử mô hình hóa kinh tế đơn vị của Mirendil trong một bảng tính. Giả sử mỗi giờ thuê một GPU H100 trên nền tảng của họ có giá khoảng 1,2 USD, trong khi Google Cloud bán trực tiếp với giá 2.500 USD một tháng cho một cụm 8 GPU, tương đương 1,3 USD một giờ. Chênh lệch rất mỏng, nhưng nếu Mirendil có thể tận dụng dung lượng dư thừa của Google trong những giờ thấp điểm với giá ưu đãi, họ có thể đạt biên lợi nhuận 25%. Đó là lý do tại sao một hợp đồng 100 triệu USD không phải để mua chuộc sự trung thành, mà là để tối ưu hóa chi phí biên. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Tôi muốn nhìn vào dòng tiền đằng sau thỏa thuận. Google Cloud đang đứng ở vị trí thứ ba trong thị trường điện toán đám mây, với thị phần khoảng 10%, trong khi AWS và Azure chiếm lần lượt 32% và 23%. Sự ra đời của ChatGPT đã tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang AI, và Microsoft đã tận dụng quan hệ đối tác với OpenAI để bán hạ tầng đám mây của họ. Google đã bị bỏ lại trong cuộc đua đó, nhưng họ có một vũ khí bí mật: TPU – những con chip chuyên dụng cho máy học mà NVIDIA không thể cạnh tranh về hiệu năng trên mỗi đô la cho một số tác vụ cụ thể. Bằng cách ký hợp đồng với các giao thức phi tập trung như Mirendil, Google đang tạo ra một kênh phân phối mới cho TPU – một kênh không cần phải cạnh tranh trực tiếp với Azure. Điều này đưa chúng ta đến một góc nhìn phản trực giác. Cộng đồng tiền mã hóa thường tung hô các giao thức tính toán phi tập trung như một biểu tượng của sự tự do, thoát khỏi sự kiểm soát của Big Tech. Nhưng sự thật ở đây là, các giao thức này ngày càng trở nên phụ thuộc chính là những ông lớn họ muốn thay thế. Khi tôi còn làm việc tại quỹ đầu tư ở Tokyo, tôi từng tiếp cận với một nhà cung cấp GPU tại địa phương. Anh ta sở hữu một kho gồm 400 chiếc RTX 3090, khai thác Ethereum trước khi chuyển sang cho thuê năng lực tính toán trên các giao thức phi tập trung. Khi tôi hỏi anh ta nhận điện từ đâu, anh ta chỉ vào trạm biến áp được tài trợ bởi chính quyền thành phố – một phần của chương trình kích cầu năng lượng tái tạo của Nhật Bản. Nói cách khác, dù blockchain có phi tập trung đến đâu, nó vẫn nằm trên những hạ tầng tập trung vật lý và cả về chính sách. Vậy nên, khi các nhà đầu tư hỏi tôi về Mirendil, tôi không hỏi "Họ có phi tập trung không?" mà tôi hỏi "Họ có thể trả được nợ không?" Bởi vì thỏa thuận 100 triệu USD với Google Cloud cũng là một khoản nợ. Họ phải tạo ra doanh thu đủ lớn từ phí tính toán để trang trải chi phí cam kết sử dụng dịch vụ. Nếu thị trường AI hạ nhiệt hoặc các nhà nghiên cứu không chấp nhận giải pháp của họ, Mirendil sẽ nhanh chóng rơi vào vòng xoáy đốt tiền – giống như một giao thức DeFi mất khả năng thanh toán trong mùa hè 2020, khi tôi chứng kiến Yam Finance sụp đổ chỉ sau 72 giờ vì không có giá trị thực chống đỡ. Nhưng ở một chiều hướng khác, thỏa thuận này có thể là một trong những tín hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy AI và crypto đang hợp nhất. Chu kỳ không ngủ – halving sắp gõ cửa. Trong chu kỳ trước, câu chuyện chính là các tổ chức tài chính rót vốn vào Bitcoin ETF. Chu kỳ này, câu chuyện có thể là các mạng tính toán phi tập trung trở thành nhà phân phối hạ tầng AI. Hãy nhìn vào doanh thu của Render và Akash trong năm năm qua: chúng tăng trưởng hơn 20 lần, không phải vì giá token, mà vì nhu cầu thực từ các nhà phát triển game và máy học. Mirendil, với sự hậu thuẫn của Google Cloud, có thể kế thừa sự tăng trưởng đó. Tuy nhiên, tôi muốn chỉ ra một điểm mù mà hầu hết các báo cáo nghiên cứu bỏ qua: các thỏa thuận như thế này làm tăng sự phụ thuộc của tiền mã hóa vào nợ và đòn bẩy. 100 triệu USD là một con số lớn, nhưng nếu nó được tài trợ bởi các quỹ nắm giữ token Mirendil như tài sản thế chấp, thì khi giá token giảm, khoản vay sẽ bị thanh lý, và Google Cloud sẽ trở thành chủ nợ lớn nhất. Điều đó có nghĩa là sự phi tập trung mà chúng ta đang theo đuổi, cuộc cách mạng mà chúng ta tin tưởng, có thể chỉ đang thay thế một trung gian tập trung này bằng một trung gian tập trung khác – nhưng mặc một bộ đồ blockchain. Trong một buổi tối lạnh giá cuối năm 2022, tôi ngồi trong căn hộ nhỏ ở Shibuya, đọc lại các bài viết của Ray Dalio. Ông nói về chu kỳ nợ và sự trỗi dậy của các đế chế. Tôi nhận ra rằng tiền mã hóa không nằm ngoài quy luật đó. Các giao thức mới vay nợ để mở rộng, chơi với lửa thanh khoản, và cuối cùng, những ai nắm giữ cơ sở hạ tầng vật chất sẽ thắng cuộc. Google Cloud đang nắm giữ thứ vật chất đó. Họ cho Mirendil vay năng lực tính toán, và đổi lại, họ có được một đội quân phân phối phi tập trung mà họ không phải trả lương – những người nắm giữ token sẽ làm việc để quảng bá và duy trì mạng lưới cho họ. Điều này nghe có vẻ bi quan, nhưng nó mở ra một cơ hội. Những nhà đầu tư thông minh trong thị trường giá xuống này không cần tìm kiếm những giao thức hứa hẹn lợi nhuận hoàn hảo. Họ đang tìm kiếm những giao thức có khả năng trả nợ, có dòng tiền thực, và có một vị thế chiến lược mà ngay cả các ông lớn cũng thấy đáng để hợp tác. Mirendil, với thỏa thuận Google Cloud, đang đặt cược rằng họ có thể nằm trong nhóm đó. Và nếu họ thành công, nó sẽ chứng minh rằng tiền mã hóa không chỉ là công cụ đầu cơ, mà còn là một lớp hạ tầng quan trọng cho nền kinh tế AI. Chu kỳ không ngủ – halving sắp gõ cửa. Khi nó gõ cửa, sẽ có những người bị bỏ lại phía sau vì đã quá tập trung vào sự hào nhoáng của giá token mà quên mất rằng một giao thức mạnh không phải là một giao thức kiểm soát nhiều tài sản, mà là một giao thức kiểm soát được nguồn lực thực. Mirendil và Google Cloud đang dạy cho chúng ta một bài học về quyền lực. Và quyền lực đó, giống như chu kỳ, không bao giờ ngủ. Tôi sẽ dừng ở đây. Câu hỏi cuối cùng mà tôi muốn đặt ra cho các bạn – những người đang ngồi xem biểu đồ giá trong ngày hôm nay – là: Liệu cuộc cách mạng phi tập trung có thực sự là một cuộc cách mạng, hay chỉ là một cuộc đổi chủ của nợ nần?