Vậy, thay vì hỏi “Bitcoin có chết không?”, hãy hỏi “Liệu thế giới có sẵn sàng chấp nhận một loại tài sản dự trữ phi chủ quyền?”
Bạn có nhớ cảm giác tháng 11/2021 khi Bitcoin chạm $69,000 không? Lúc đó ai cũng nghĩ “moon” – rồi chúng ta thức dậy giữa một bear market lạnh lẽo, và bây giờ, tháng 1/2024, Bitcoin vẫn loay hoay quanh $40,000. Nhưng sự thật ẩn sau những con số giá là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều: câu chuyện về một cuộc chiến giữa sức mạnh ngắn hạn của đồng đô la và những thay đổi cấu trúc dài hạn trong hệ thống tiền tệ toàn cầu.
Hãy bắt đầu với bức tranh hiện tại: Fed đang ở giai đoạn cuối của chu kỳ thắt chặt. Họ tăng lãi suất chậm lại, nhưng lãi suất vẫn ở mức cao nhất trong 20 năm – hiện tại là 5.25-5.5%. Điều đó có nghĩa là gì? Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm thực tế (sau điều chỉnh lạm phát) đang ở mức 1.7%, cao nhất kể từ 2008. Đồng đô la mạnh – DXY trên 104 – như một chiếc máy hút thanh khoản: dòng vốn từ khắp nơi đổ vào Mỹ để hưởng lãi suất cao và sự an toàn. Và Bitcoin, một tài sản không sinh lời (không có lãi suất, không cổ tức), đang bị nghiền nát giữa hai lực này. Giống như vàng từ đỉnh năm 2020 giảm 25%, Bitcoin từ đỉnh tháng 11/2021 đã giảm hơn 40% và vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.
Nhưng nếu bạn nghĩ đây chỉ là một câu chuyện bi quan, bạn đã bỏ lỡ phần quan trọng nhất. Hãy nhìn vào ẩn ý đằng sau sự sụt giảm. Paul Wong, một chiến lược gia tại MarketGarden, từng chỉ ra rằng vàng đã giảm nhiều hơn so với mức thay đổi của lãi suất và đô la – tức là thị trường đã định giá trước (priced in) các đợt tăng lãi suất. Với Bitcoin cũng vậy: khi Fed thực sự dừng tăng lãi suất hoặc cắt giảm lần đầu, Bitcoin có thể bật lên nhanh chóng. Đây là “mua tin đồn, bán sự thật” nhưng đảo ngược: sự kiện xấu xảy ra nhưng không còn tồi tệ hơn dự kiến, giá sẽ đi lên.
Bây giờ, hãy bước ra ngoài chu kỳ ngắn hạn. Năm 2023, Cục Dự trữ Liên bang đã in ra 1.7 nghìn tỷ USD thông qua việc bơm thanh khoản khẩn cấp cho các ngân hàng (sau vụ Silicon Valley Bank). Đồng thời, thâm hụt ngân sách Mỹ năm 2023 đạt 1.7 nghìn tỷ USD – tương đương 6.3% GDP. Khi chính phủ liên tục vay nợ, đồng đô la mất giá về mặt dài hạn. Và đây là lý do tại sao các ngân hàng trung ương trên thế giới – đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ – đang mua vàng với số lượng kỷ lục: 103 tấn trong quý 2/2023, và xu hướng này vẫn tiếp diễn. Họ không mua vàng để đầu cơ; họ mua để thay thế dần dự trữ USD. Và nếu vàng được xem là “tài sản dự trữ trung tính”, thì Bitcoin – với nguồn cung cố định 21 triệu, phi tập trung, không biên giới – là một sự thay thế hấp dẫn hơn nhiều.
Dựa trên kinh nghiệm audit các giao thức DeFi và phân tích on-chain của tôi, một điều rõ ràng: các quỹ đầu tư quốc gia và tổ chức tài chính lớn đang lặng lẽ xây dựng vị thế Bitcoin. MicroStrategy mua thêm 850 BTC trong tháng 12/2023, nâng tổng nắm giữ lên 189,150 BTC. Các quỹ ETF Bitcoin spot sắp được phê duyệt (dự kiến trong tháng 1/2024) sẽ mở ra cánh cửa cho dòng vốn tổ chức khổng lồ. Nhưng câu chuyện này không chỉ là về đầu tư – nó là về một sự thay đổi có tính cấu trúc: khi toàn cầu hóa tan rã, khi các lệnh trừng phạt tài chính (như Nga bị cắt khỏi SWIFT) trở nên phổ biến, các quốc gia và doanh nghiệp cần một tài sản dự trữ nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ chính phủ nào. Bitcoin chính là tài sản đó.
Tất nhiên, có những lập luận ngược chiều. Một số người cho rằng Bitcoin không có giá trị nội tại, chỉ là đầu cơ. Nhưng hãy nhìn vào sự thật: chi phí khai thác Bitcoin trung bình hiện tại là khoảng $25,000 – $30,000 (tùy thuộc vào giá điện và hiệu suất máy đào). Giá thị trường $40,000 cao hơn chi phí sản xuất, nghĩa là những người khai thác có lãi, tạo ra động lực duy trì mạng lưới. Hơn nữa, số lượng địa chỉ nắm giữ ít nhất 1 BTC đã tăng lên mức cao nhất lịch sử, cho thấy sự phân phối ngày càng rộng rãi. Vậy, thay vì hỏi “Bitcoin có bong bóng không?”, hãy hỏi “Điều gì sẽ xảy ra khi một tài sản được nắm giữ bởi hàng triệu người trên khắp thế giới, không bị kiểm soát bởi bất kỳ ngân hàng trung ương nào, và có nguồn cung không thể thay đổi?”
Điểm mấu chốt: Thị trường hiện tại đang ở giai đoạn “ép giá” – Bitcoin rẻ so với tiềm năng dài hạn. Các tín hiệu cần theo dõi: (1) Fed có thực sự cắt giảm lãi suất vào tháng 3/2024 không? (2) DXY có phá vỡ ngưỡng 100 không? (3) Dòng tiền vào các ETF Bitcoin spot có vượt kỳ vọng không? Nếu cả ba xảy ra, Bitcoin có thể tăng vọt lên $70,000 trong năm 2024. Ngược lại, nếu Fed giữ nguyên lãi suất cao và DXY tiếp tục tăng, Bitcoin có thể kiểm tra lại vùng hỗ trợ $30,000. Nhưng dù thế nào, xu hướng dài hạn vẫn rõ ràng: toàn cầu đang chuyển dịch từ một thế giới dựa trên đồng đô la sang một thế giới đa cực, nơi các tài sản phi chủ quyền như Bitcoin sẽ đóng vai trò trung tâm.
Vậy, thay vì hỏi “Bitcoin có phải là vàng kỹ thuật số không?”, hãy hỏi “Khi vàng không còn đủ để đáp ứng nhu cầu dự trữ, Bitcoin sẽ lấp đầy khoảng trống đó như thế nào?”
—